Ruhsatsız Silah Satın Alma, Taşıma veya Bulundurma Suçu (6136 sayılı K./m.13)

Ruhsatsız silah satın alma, taşıma veya bulundurma suçu, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nda (“TCK”) değil, özel bir kanun olan 6136 sayılı Ateşli Silahlar ve Bıçaklar Kanunu’nda düzenlenmiştir. Öncelikle belirtmek gerekir ki bu suç bir soyut tehlike suçu olduğundan ruhsatsız silahın satın alınması, taşınması veya bulundurulması suçun oluşması için yeterli olup ayrıca bir zarar meydana gelmesi aranmaz. Bu yönüyle ruhsatsız silah satın alma, taşıma veya bulundurma suçu şekli bir suçtur. Uygulamada bu suç tipi, “6136 sayılı Kanuna Muhalefet” olarak anılmaktadır.

Silah nedir?

Silah, “2735 sayılı Ateşli Silahlar ve Bıçaklar ile Diğer Aletler Hakkında Yönetmeliğin” (“Yönetmelik”) tanımlar başlıklı 2.maddesinin b bendinde “Uzaktan veya yakından canlıları öldürebilen, yaralayan, etkisiz bırakan, canlı organizmaları hasta eden, cansızları parçalayan veya yok eden, ruhsata tabi araç ve aletlerin tümü” şeklinde ifade edilmiştir.

Ancak silahtan ne anlaşılması gerektiği en geniş anlamda TCK’nın “tanımlar” başlıklı 6.maddesinin f bendinde açıklanmıştır. Buna göre silah deyiminden;

Ateşli silahlar,
Patlayıcı maddeler,
Saldırı ve savunmada kullanılmak üzere yapılmış her türlü kesici, delici veya bereleyici alet,
Saldırı ve savunma amacıyla yapılmış olmasa bile fiilen saldırı ve savunmada kullanılmaya elverişli diğer şeyler,
Yakıcı, aşındırıcı, yaralayıcı, boğucu, zehirleyici, sürekli hastalığa yol açıcı nükleer, radyoaktif, kimyasal, biyolojik maddeler,

Anlaşılmaktadır.

6136 sayılı Kanun’da ruhsatsız silah satın alma, taşıma veya bulundurma suçu bakımından ikili bir ayrıma gidilmiş; buna göre ateşli silahları ruhsatsız bulundurma suçu ile ateşli olmayan (bıçak vb.) silahları ruhsatsız bulundurma suçu ayrı ayrı düzenlenmiştir. Yazımız kapsamında açıklanacak suç tipi ruhsatsız ateşli silah satın alma, taşıma veya bulundurma olup bu suçun cezası 2 yıldan 4 yıla kadar hapis ve yüz günden beş yüz güne kadar adli para cezası olarak düzenlenmiştir.

Bu bağlamda ruhsatsız şekilde satın alınması, taşınması veya bulundurulması 6136 sayılı Kanun m.13 kapsamında suç olarak kabul edilen silahlar, ilgili Yönetmeliğin 2.maddesinde sayılmıştır:

Ateşli Silah
Tabanca
Tam Otomatik Silah
Yivli Av Tüfeği

Eğer kişi bu sayılan silahları ruhsatı olmaksızın bulunduruyor, taşıyor veya satın alıyorsa söz konusu suç oluşacaktır. Keza önceden ruhsatı bulunan bir silahın ruhsat süresi bitmesine

rağmen bu ruhsat yenilenmemişse de suç oluşacaktır.

Hangi Fiiler Bu Kanun Kapsamında Suç Teşkil Edecektir?

Bu kapsamda 6136 sayılı Kanun kapsamında suç teşkil eden fiiller:

Ruhsatsız Silah Satın Alma (6136 sayılı K./m.13)

Bir kimsenin kişisel ihtiyacını karşılamak amacıyla bulundurma yahut taşıma ruhsatı olmayan bir silahı satın alması halinde suç oluşacaktır. Burada önemli olan, kişinin bireysel ihtiyacını karşılamak amacıyla silahı satın almasıdır. Aksi halde ticari bir amaçla silahın satın alınması halinde aynı Kanun’un 12.maddesinde düzenlenen “silah kaçakçılığı veya ticareti suçu” gündeme gelecektir.

Ruhsatsız Silah Taşıma (6136 sayılı K./m.13)

Bir kimsenin kişisel ihtiyacını karşılamak amacıyla taşıma ruhsatı olmaksızın üstünde silah taşıması halinde suç oluşacaktır. Taşıma ruhsatlı bir silahın ruhsat süresinin dolmasına ve ruhsat yenilenmemesine rağmen taşınması halinde de bu suç oluşacaktır.

Ruhsatsız Silah Bulundurma (6136 sayılı K./m.13)

Bir kimsenin bulundurma ruhsatı olmayan silah ya da silahları, kişisel ihtiyacını karşılamak amacıyla evinde ya da işyerinde bulundurma halinde suç oluşacaktır.

Diğer yandan silah bulundurma ruhsatı ile silah taşıma ruhsatı da birbirinden farklılık arz etmektedir. Bulundurma ruhsatı, kişilerin silahlarını meskende veya işyerinde muhafaza etmek amacıyla aldıkları bir ruhsatken; taşıma ruhsatı, silahın gidilen yerlerde kişinin yanında taşıyabilmesine izin veren ruhsattır. Ülkemizde silah taşıma ruhsatı sadece kanunda düzenlenen ya da ilgili yönetmelikte tespit edilmiş kişilere verildiğinden, bulundurma ruhsatı olan bir silahın bulundurulmasına izin verilen meskenden veya işyerinden çıkartılarak üstte taşınması halinde de bu suçun oluşacağı söylenebilir.

Suç Sayılan Diğer Fiiller (6136 sayılı K./m.13)

Dikkat edilmesi gereken diğer bir husus ise, 13.madde hükmü uyarınca yalnız tüm parçalarıyla bütün halde olan ateşli bir silahın satın alınması, taşınmayı veya bulundurulması değil aynı zamanda ateşli silahlara ait namlu, sürgü, gövde, çerçeve, silindir, mekanizma başı, çıkarıcı, tırnak, ateşleme iğnesinden oluşan ana veya balistik önemi haiz parçaların satın alınması, taşınması veya bulundurulması ile halk arasında “kurusıkı” olarak tabir edilen yani ses veya gaz fişeği atabilen silah iken bu Kanun hükümlerine tabi silah vasfına dönüştürülen (Kanun kapsamına giren mermileri atabilecek hale getirilen) silahların da satın alınması, taşınması veya bulundurulması halinde de bu suç oluşacaktır.

Kurusıkı silahın ateşli bir silaha dönüştürülmesi işlemi ise Kanun’un 12.maddesinin 6.fıkrasında ayrı bir fiil olarak cezalandırılmıştır. Buna göre kurusıkı tabir edilen ses veya gaz fişeği ya da benzerlerini atabilen silahı, teknik özellikleriyle değişiklik yaparak bu Kanun hükümlerine tabi silah haline dönüştüren kişi 5 yıldan 12 yıla kadar hapis cezası ve 500 günden 5000 güne kadar adli para cezasıyla cezalandırılır.

Sonuç olarak, yukarıda açıklanan fiillerin her biri kendi içinde somut olayın özelliklerine göre ayrı ayrı değerlendirilmelidir. Örneğin ruhsatsız silah bulundurma suçunda yasal sınır bulundurma ruhsatı olup olmadığı iken ruhsatsız silah taşıma suçunda yasal sınır, kişinin taşıma ruhsatının olmamasıdır.

Ruhsatsız Silah Satın Alma, Taşıma veya Bulundurma Suçunun Oluşması için Aranan Şartlar Nelerdir?

Yargıtay kararlarında bu suçun oluşması için bazı hususların ispat edilmesi aranmaktadır. Buna ilişkin olarak:

Failin Silahın Zilyetliğine Sahip Olması

Daha evvel belirtildiği üzere 6136 Sayılı Kanun’a muhalefet suçu şekli bir suç (soyut tehlike) olduğundan ve söz konusu ateşli silahın ruhsatsız şekilde satın alınması, taşınması veya bulundurulmasıyla suç oluşacağından failin, söz konusu silahın zilyedi olduğu yani silah üzerinde hakimiyet sağladığının ispat edilmiş olması gerekir. Dolayısıyla failin söz konusu silahı gözetim ve denetimi altında bulundurup bulundurmadığı somut olayın özelliklerine göre araştırılmalıdır.

Bu konuda Yargıtay 16.Ceza Dairesi’nin 08.07.2019 Tarihli, 2018/2395 E. ve 2019/4820 K. sayılı Kararında: “(…) Sanıklar hakkında 6136 sayılı Kanuna muhalefet suçu yönünden; Sanık ...'e ait inşaat halindeki binada yapılan aramada suça konu 6 adet... silah, şarjör ve mermilerin çuval içinde bulunduğu ve olayın öncesinde binaya çuval içerisinde getirtildiğinin anlaşılması karşısında silahlar üzerinde sanıkların zilyetliğinin gerçekleşmemiş olması nedeniyle atılı suçun unsurları oluşmadığından beraatlerine karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde mahkumiyetlerine hükmolunması…” gerekçesiyle hükmün bozulmasına karar verilmiştir.

Silahın Atışa Hazır ve Kullanmaya Elverişli Olması

Bu suçun oluşması için söz konusu silahın atışa hazır, kullanıma elverişli olması; yani sağlam vaziyette bulunması gerekir. Dolayısıyla silahın atışa ve kullanıma elverişli olup olmadığı konusunda Polis, Jandarma Kriminal Laboratuvarları ve Adli Tıp Raporları ile tespit edilmelidir.

Bu konuda Yargıtay Ceza Genel Kurulu’nun 08.10.2013 Tarihli, 2013/209 E. ve 2013/416 K. sayılı Kararında: “(…) Bu suçtan mahkûmiyet hükmü kurulabilmesi, silahın kullanıma ve atışa elverişli olduğunun, bilimsel yöntem ve somut delillerle ortaya konulması veya bu niteliklerinin reddi mümkün olmayan olgularla belirlenmesine bağlıdır (…) Bu nedenle, üzerinde bilirkişi incelemesi yaptırılmayan ve fonksiyonlarına uygun biçimde bir eylemde kullanılmayan silahın kullanıma ve atışa elverişli olduğu hususu şüphede kalmaktadır. Aksinin kabulü varsayımdan ibaret olup, varsayımlara dayalı olarak mahkumiyet hükmü kurulamaz.” demek suretiyle silahın elverişliliğinin araştırılmasını zorunlu kılmıştır.

Ruhsatsız Silah Taşıma veya Bulundurma Suçunda Cezayı Artıran Haller Nelerdir?

Ateşli silahlar bakımından, ilgili Kanun’un 13.maddesinin 2.fıkrasında verilecek cezanın artırılmasını öngören 2 hal düzenlenmiştir.

Ateşli Silahın Niteliği Bakımından Vehamet

6136 Sayılı Kanun m.13/2 uyarınca; “Ateşli silahın, bu Kanunun 12’nci maddesinin dördüncü fıkrasında sayılanlardan (…) olması halinde beş yıldan sekiz yıla kadar hapis ve beşyüz günden beşbin güne kadar adlî para cezasına hükmolunur.”

Kanun koyucu nitelik bakımından vehamet için Kanun’un 12.maddesine atıf yapmış ve ateşli silahın tüfek veya seri ateşli kısa sürede çok sayıda ve etkili biçimde mermi atabilen tam otomatik veya dürbünlü tabanca veya benzerleri olması durumunda silahı nitelik açısından vahim kategorisinde değerlendirmiştir. Dolayısıyla ateşli silah bu sayılan özelliklerden birine sahipse bu silahı satın alan, taşıyan veya bulunduran kişi hakkında 5 yıldan 8 yıla kadar hapis ve 500 günden 5000 güne kadar adli para cezası öngörülmüştür.

Ateşli Silahın Sayısı Bakımından Vehamet

6136 Sayılı Kanun m.13/2 uyarınca; “(…) silahın, mermilerin veya namlu, sürgü, gövde, çerçeve, silindir, mekanizma başı, çıkarıcı, tırnak, ateşleme iğnesinden oluşan ana veya balistik önemi haiz parçaların sayı bakımından vahim olması halinde beş yıldan sekiz yıla kadar hapis ve beşyüz günden beşbin güne kadar adlî para cezasına hükmolunur.”

Kanun koyucu hangi sayıda ateşli silahın satın alınmasının, taşınmasının yahut bulundurulmasının vahim sayılacağını açıkça düzenlememiştir. Bu bakımdan vehamet oluşturacak silah sayısının belirlenmesinde failin kişisel durumu, silahın niteliği gibi her olayın özelliğine göre karar verilmesi gerekmektedir. Yargıtay uygulamasında 4 adetten fazla silah, sayı bakımından vahim kabul edilmektedir.

Bu konuda Yargıtay 8.Ceza Dairesi, 06.09.2012 Tarihli, 2011/17121 E. ve 2012/25703 K. sayılı Kararında; “(…) Dairemizce sürdürülen uygulamaya göre, 6136 sayılı Yasa’nın 13. maddesi uygulamasında 4 adetten fazla tabancanın sayısal bakımdan vahim sayılacağı göz önüne alınarak…” demek suretiyle sayı bakımından vehamet içtihadını ortaya koymuştur.

Ruhsatsız Silah Taşıma veya Bulundurma Suçunda Cezayı Azaltan Haller Nelerdir?

Buna göre 6136 Sayılı Kanun m.13/3 uyarınca; “Bu Kanunun 12’nci maddesinin dördüncü fıkrasında sayılanlar dışındaki ateşli silahın bir adet olması ve mutat sayıdaki mermilerinin veya namlu, sürgü, gövde, çerçeve, silindir, mekanizma başı, çıkarıcı, tırnak, ateşleme iğnesinden oluşan ana veya balistik önemi haiz parçaların ev veya işyerinde bulundurulması halinde verilecek ceza bir yıldan üç yıla kadar hapis ve yüz günden beşyüz güne kadar adlî para cezasıdır.”

Dolayısıyla nitelik bakımından vahim sayılan tüfek veya seri ateşli kısa sürede çok sayıda ve etkili biçimde mermi atabilen tam otomatik veya dürbünlü tabanca vb. dışındaki ateşli silahın bir adet olması ve mutat sayıdaki mermilerin ev veya işyerinde bulundurulması halinde 1 yıldan 3 yıla kadar hapis ve 100 günden 500 güne kadar adli para cezası öngörülmüştür.

Hangi Silahları Taşımak Suç Teşkil Etmez?

6136 sayılı Kanun m.4/3 uyarınca;

Yalnız sporda kullanılan yivli ateşsiz silahlar ve mermileri
Yivsiz tüfek ve mermileri
Ev gereçlerinden olan veya tababet, sanayi, tarım, spor için kullanılan aletler
Bir meslek veya sanatın icrası için gerekli bıçak, şiş, raspa vb.

Bu kanun kapsamı dışında tutulmuştur.

Bununla birlikte yine 6136 Sayılı Kanun m.11 uyarınca; hatıra teşkil eden veya antika olan silahlar ile Devlet tarafından kişiye görevi sebebiyle verilen veya kişice bu amaçla temin edilmiş, görevleri sona erdikten sonra kişinin meskeninde kalan veya onun yakınlarına intikal eden kılıç, meç ve benzeri aletler için izin belgesi aranmaz.

6136 Sayılı Kanun’a Muhalefet Suçu Bakımından Zamanaşımı, Şikayet ve Uzlaşma

Bu suç, dava zamanaşımı süresine uymak kaydıyla her zaman soruşturulabilir. İlgili Kanun’un 13.maddesinde düzenlenen fiiller bakımından dava zamanaşımı süresi TCK m.66/1-e uyarınca 8 yıldır. Suç işlendikten sonra 8 yıl içerisinde kamu davası açılmaz veya açıldıysa bile sonuçlandırılmaz ise davanın düşmesine karar verilir.

Bu suç şikayete tabi olmayıp ihbar üzerine veya kolluğun kendi araştırma/öğrenmesi üzerine soruşturma re’sen başlar. Dolayısıyla bu suç bakımından şikayet süresi veya şikayetten vazgeçme söz konusu değildir.

Bir soyut tehlike suçu olan 6136 Sayılı Kanun’a Muhalefet suçu uzlaşmaya tabi değildir. Dolayısıyla suça ilişkin kovuşturmanın başlaması açısından bir özellik arz etmez.

6136 Sayılı Kanun’a Muhalefet Suçunda Görevli Mahkeme ve Yargılama Usulü

Bu suç bakımından görevli mahkeme Asliye Ceza Mahkemesidir. Ancak bu suç, ağır ceza mahkemesinin görev alanına giren bir suçla birlikte işlenmişse (örneğin, insan öldürme suçu) artık yargılama görevi Ağır Ceza Mahkemesine ait olacaktır.

Bu Kanun’un 13.maddesinin 3.fıkrasında belirtilen suç bakımından seri muhakeme usulü uygulanır. 30/11/2024 Tarihli Resmi Gazete’te yayımlanarak aynı gün yürürlüğe giren ve bazı kanunlarda değişiklik yapılmasını öngören Kanun ile birlikte 13.maddenin 1.fıkrasında belirtilen suç seri muhakeme usulünden çıkartılmıştır.