Bilişim Sistemleriyle İşlenen Dolandırıcılık Suçlarında Yeni Düzenleme Önerimiz
Bilişim Sistemleriyle İşlenen Dolandırıcılık Suçlarında Yeni Düzenleme Önerimiz
Günümüzde internet ve dijital platformlar üzerinden işlenen dolandırıcılık suçları her geçen gün çeşitlenmekte ve artmaktadır. Bilişim sistemleri vasıtasıyla işlenen dolandırıcılık suçlarının yapısı değişmekte, gerçek faillerin kimlikleri gizlenmekte ve bu nedenle birçok mağdurun yanı sıra mağdur olmayan ancak olayda adı geçen kişiler de mağduriyet yaşamaktadır.
Bu yazımızda, bilişim dolandırıcılığına ilişkin mevcut sistemin sorunlarını ve çözüm olarak yeni bir yasal düzenleme önerisini açıklamaktayız.
Güncel Sorun: Cüzi Miktarlarda Yargılamalar, Büyük Masraflar
Sadece internetten 50 TL değerinde alışveriş yaparak dolandırılan bir mağdurun şikayetiyle başlayan süreçte:
-
Banka hesap sahibi,
-
Para transferine aracılık edenler,
-
İletişime geçen kişiler,
-
Yazışma kayıtları ve teknik analizler,
gibi birçok delil ve kişi soruşturmaya dahil edilmekte, ağır ceza mahkemelerinde davalar açılmakta ve bu süreç büyük bir yargı yükü oluşturmaktadır. 50 TL gibi cüzi miktarlar için açılan bu davalarda, mahkemeler bir günde 10 yerine 30 dosya görüşmek zorunda kalmakta, yargının iş gücü verimsiz hale gelmektedir.
Gençlerin Suça Sürüklenmesi ve Orantısız Cezalar
Soruşturmalarda karşımıza çıkan kişilerin önemli bir bölümü:
-
18-22 yaş arası gençler,
-
Öğrenciler,
-
Ekonomik sıkıntı yaşayan bireylerdir.
Bu kişiler banka hesaplarını, komisyon karşılığında 3. kişilere kullandırmakta ve dolandırıcılık suçuna dolaylı olarak dahil olmaktadır. Ancak sonuç olarak, bu bireyler hakkında onlarca dava açılmakta, ceza toplamları cinayet dosyalarında dahi görülmeyecek oranlara ulaşmaktadır.
Bu durum, suç işleme kastı bulunmayan veya suça bilinçsizce dahil olmuş gençlerin toplumdan dışlanmasına neden olmakta ve ceza adaleti ilkesine aykırılık oluşturmaktadır.
Yeni Düzenleme Önerimiz: Mağdura Dikkat Yükümlülüğü ve Kademeli Cezalandırma
Mevcut düzenlemede, mağdurların hiçbir sorumluluğu olmadığı varsayılmakta ve bu durum, suistimale açık alanlar oluşturmaktadır. Oysa bizce TCK 157. maddeye şu şekilde bir cümle eklenmelidir:
“Suçtan zarar gören veya mağdurun tüm dikkatine rağmen aldatılmış olması halinde cezai sorumluluk doğar.”
Bu sayede mağdurun da makul bir dikkat yükümlülüğü içinde olup olmadığı incelenebilecek ve her olayda otomatik ceza yoluna gidilmeyecektir.
Etkin Pişmanlık İçin Alternatif Uygulama Önerisi
Ayrıca etkin pişmanlık kapsamında zararın giderilmesi halinde yapılacak işlemlerin sınırlandırılması, hem yargı sistemine hem de toplumsal huzura katkı sağlayacaktır. Önerimiz şu şekildedir:
“Suça konu edilen anlaşmazlık tutarının her yıl belirlenen Tüketici Hakem Heyeti parasal sınırının altında kalması halinde;
– Soruşturma aşamasında zararın giderilmesiyle KYOK (kovuşturmaya yer olmadığı kararı) verilebilir.
– Kovuşturma aşamasında zararın giderilmesiyle **2/3 oranında ceza indirimi uygulanır.”
Bu öneri sayesinde:
-
Mahkemelerin iş yükü azalacak,
-
Mağdurlar zarara daha hızlı kavuşacak,
-
Suça bilinçsizce sürüklenen kişiler tekrar topluma kazandırılacaktır.
Düzenleme Suçla Mücadeleyi Zayıflatır mı?
Yeni düzenlemelerle ilgili en büyük endişe, suçla mücadelede bir zafiyet oluşmasıdır. Ancak gerçek şu ki:
-
Suçun asıl failleri gizli kalmakta ve başkalarının üzerinden işlem yapmaktadır.
-
Gençler ve ekonomik olarak zorlanan bireyler bu tür suçlara kolayca dahil edilmektedir.
-
Mevcut sistemde cezanın ağırlığı, suçun failini değil, aracılarını hedef almaktadır.
Bu nedenle önerdiğimiz düzenleme, yalnızca gerçek sorumlulara ulaşma amacı taşıyan bir iyileştirmedir. Aynı zamanda mağdurun da daha dikkatli davranması gerektiği anlayışını topluma kazandıracaktır.
Sonuç: Bilişim Dolandırıcılığında Yeni Bir Yaklaşım Şarttır
Bilişim sistemleri üzerinden işlenen dolandırıcılık suçlarına ilişkin mevcut uygulama, hem ceza adaletine, hem de toplumsal barışa hizmet etmemektedir. Önerdiğimiz düzenlemeler sayesinde:
-
Yargı yükü azaltılacak,
-
Haksız yere suçlanan gençlerin önü açılacak,
-
Mağduriyetler daha adil şekilde çözülecektir.
Kanun koyucunun, bu tür düzenlemeleri uzman hukukçulardan oluşturulacak komisyonlar aracılığıyla detaylandırarak hayata geçirmesi, Türkiye’de ceza adalet sisteminin güçlenmesine katkı sağlayacaktır.
